Iniúchadh stairiúil idirghníomhach ar an saol le linn an Ghorta Mhóir (1845–1852). Cliceáil ar na pointí geala ar an léaráid chun doiciméid agus fianaise a léamh.
🥔 An Dúchan Prátaí (Phytophthora infestans) & Fómhar 1845
I bhfómhar na bliana 1845, tháinig fungas dofheicthe (an dúchan) trasna na farraige. Féach ar an difríocht idir práta sláintiúil 'Lumper' agus práta damáistithe faoin ngloine mhéadúcháin.
Práta Sláintiúil (Healthy Lumper)
Foinse bia do 3 mhilliún duineBhí an cineál práta seo ar a dtugtaí an 'Lumper' thar a bheith táirgiúil ar thalamh bhocht na hÉireann. D'ith gnáth-theaghlach suas le 6kg de phrátaí gach lá in éineacht le bainne.
- ✅ Foinse saibhir de vitimín C, próitéin agus carbaihiodráití
- ✅ D'fhéadfaí go leor a fhás ar acra beag talún (gairdín spáide)
An Dúchan (Diseased with Blight)
Fungas uisce Phytophthora infestansI gceann cúpla lá, d'iompaigh na gais ghlasa ina praiseach dhubh agus mheathlódh na tiúbair faoin talamh ina leacht dubh lofa le boladh géar mí-thaitneamhach.
- ⚠️ Scaipeadh spóir an fhungais trí cheo tais agus gaoth na farraige
- ⚠️ Toisc nach raibh ach aon chineál práta amháin á fhás, scriosadh an fómhar ar fad (Monoculture)
📅 Amlíne an Ghorta Mhóir:
Theipeann ar thart ar 40% den bharr prátaí san fhómhar.
An bhliain ba mheasa; theip ar an mbarr go hiomlán. Fuacht mhór agus fiabhras dubh.
Cuirtear cistí anraith (Quaker soup kitchens) ar bun ar fud na tíre.
Thit daonra na hÉireann ó 8.2 milliún go dtí thart ar 6.5 milliún (bás agus imirce).
🗺️ Bealach an Imirce · The Atlantic Emigrant Voyage
Lean aistear na n-imirceach Éireannach agus iad ag fágáil Chóbh Chorcaí agus Thrá Lí ar an aistear 3,000 míle trasna an Atlantaigh go Québec agus Boston.
Cóbh Chorcaí & Trá Lí · Na Cuan Fágála
Tháinig teaghlaigh bhochta le chéile ag an gcéibh le cófra beag adhmaid ina raibh a gcuid giuirléidí go léir. Thugtaí an "American Wake" ar an oíche roimh an imeacht mar ba mhinic nach bhfeicfeadh teaghlaigh a chéile arís go deo.